Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Hala Targowa

Legenda
Wesoła i Grzegórzki
Architekt:

Juliusz Dumnicki

Lata budowy:

1937–1940

Adres:

ul. Grzegórzecka 3-5

bez barier architektonicznych

Informacje o obiekcie

W drugiej połowie lat 20. władze Krakowa zdecydowały się wyprowadzić handel spożywczy z miejskich kramów i jatek oraz stworzyć dla niego miejsce odpowiadające wymogom sanitarnym. W 1928 roku architekci zatrudnieni w Urzędzie Budownictwa Miejskiego: Edward Kreisler i Czesław Boratyński udali się w podróż do Czech i Niemiec, aby rozeznać się w tym, jak wyglądają tamtejsze hale targowe. W rezultacie przeprowadzonej przez nich analizy postanowiono wybudować w Krakowie trzy obiekty o tej funkcji: przy Rynku Kleparskim (obsługujący północną część miasta), w Podgórzu – w miejscu istniejącej ówcześnie hali między ul. Kalwaryjską i ul. I. Krasickiego (dla południa Krakowa) oraz trzeciego, największego, zlokalizowanego na tzw. gruntach poaugustiańskich, przy zbiegu ul. Grzegórzeckiej i al. I. Daszyńskiego. Miał on stanowić „spiżarnię” śródmieścia, Kazimierza oraz Salwatora. Atutami takiego położenia było sąsiedztwo rzeźni miejskiej oraz fakt, że już wcześniej znajdował się w tym miejscu plac targowy.

Co ciekawe, pierwsze projekty hal, wykonane przez Kreislera i Boratyńskiego, zakładały budowle o charakterze historyzującym. Hala targowa przy Rynku Kleparskim uzyskać miała ostre neogotyckie łuki arkad (nawiązujące do Sukiennic), podgórska zaś posiadała cechy architektury bizantyńskiej. Hala przy ul. Grzegórzeckiej, o bryle spiętrzonej w trzech uskokach, była spośród nich najnowocześniejsza, jednakże i tak dość stylistycznie zachowawcza.

Rozpoczęcie budowy hal było odwlekane z roku na rok. Ostatecznie powstała tylko jedna z nich – ta przy ul. Grzegórzeckiej. Projekt wykonawczy powierzono jednak nie Kreislerowi i Boratyńskiemu, a innemu architektowi związanemu z Urzędem Budownictwa Miejskiego – Juliuszowi Dumnickiemu. Pierwsze plany budynku powstały w 1936 roku. Niedługo później architekt udał się do Katowic, Chorzowa, Warszawy i Gdyni w celu przeprowadzenia kolejnych analiz porównawczych. Choć tego typu wyjazdy były ówcześnie popularną praktyką, to jednak fakt, jak wnikliwej obserwacji poddano tamtejsze hale targowe budzi dzisiaj w zdumienie. W opracowaniu opisywano tak drobne detale jak np. miejsce gdzie skubie się pierze, głębokość solanek oraz rodzaj drewna, z jakiego zostały one wykonane.

Po powrocie Dumnicki całkowicie zmienił swoją koncepcję. Wydaje się, że największy wpływ na ostateczną formę krakowskiej hali targowej miała jej katowicka odpowiedniczka. Zamiast budynku o horyzontalnej bryle, płaskim dachu i długich pasach okien, architekt zdecydował się na niski gmach, o podłużnym rzucie i bazylikowym układzie, z wyższym, poprzecznie zakomponowanym skrzydłem na tyłach. Obok głównego budynku hali, po stronie al. I. Daszyńskiego Dumnicki zaprojektował drugi, znacznie mniejszy. Proste elewacje „części bazylikowej” przepruto dużymi oknami, a kondygnację parteru oraz fasadę częściowo wykończono ciemnym klinkierem. Pojawił się on także na elewacjach mniejszego budynku.

W głównej hali znalazło się 36 stoisk mięsnych. Drugi z budynków przeznaczono na targ warzywny, laboratoria (bakteriologiczne, weterynaryjne, chemiczne) i pomieszczenia administracyjne. Miedzy budynkami przewidziano plac targowy, a na tyłach „postój wozów”. Budowy prowadzonej przez renomowaną krakowską firmę „Spójnia Budowlana”, wiodącą prym w konstrukcjach żelbetowych, nie udało się ukończyć przez wojną. Sfinalizowali ją Niemcy w 1940 roku. W latach dziewięćdziesiątych przestrzeń hali głównej przedzielono stropem tworzącym dodatkową kondygnację.

Opracowanie:

Kamila Twardowska

Szlak modernizmu

Zobacz inne obiekty na trasie

Wybrane trasy

Trasa

Nowa Huta

Informacje:
Czytaj

Nowa Huta to najważniejsza kreacja urbanistyczna powojennego Krakowa i kluczowe osiągnięcie polskiej architektury okresu socrealizmu. Spacer poświęcony najstarszej części Nowej Huty przybliża historię rozwoju dzielnicy oraz pokazuje różnorodność polskiej architektury tego okresu. Oprócz Placu Centralnego przedstawia historię modernistycznego Bloku Szwedzkiego oraz Arki Pana w Bieńczycach.

Trasa

Godła Kamienic

Informacje:
Czytaj

W okresie międzywojennym szybko rozbudowywany Kraków przywrócił i rozwinął tradycję umieszczania godeł nad wejściami do nowopowstałych kamienic. W ten sposób powstała bogata i rozsiana po całym mieście galeria płaskorzeźb, malowideł ściennych, rzeźb figuralnych, które tworzyli najlepsi krakowscy artyści. Trasa przybliża wybrane przykłady tego wyjątkowego, krakowskiego fenomenu.

Trasa

Poza głównymi trasami

Informacje:
Czytaj

W XX wieku miał miejsce dynamiczny rozwój Krakowa, którego ślady pod postacią wyjątkowych dzieł architektury odnajdziemy na ternie całego miasta. Spacerując po często odległych dzielnicach możemy dotrzeć do wielu wybitnych budowli z okresu międzywojennego oraz z czasów przyspieszonej ekspansji miasta po 1945 roku.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy