Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Bazar Polski

Pałac Prasy

Legenda
Stare Miasto
Lata budowy:

1920–1922, 1926

Adres:

ul. Wielopole 1 / ul. Starowiślna 2

bez barier architektonicznych

Informacje o obiekcie

Budynek powstał w latach 1920–1922, jako pierwszy wielkomiejski dom handlowy w Krakowie, na wzór słynnych zagranicznych budowli tego typu. W krótkim opisie dziennikarz krakowskiego „Architekta” porównywał budynek Bazaru do m.in paryskiego „Bon Marché”. Zaprojektowali go Franciszek Mączyński i Tadeusz Stryjeński, właściciele założonego w 1919 roku przedsiębiorstwa „Spójnia Budowlana Stryjeński, Mączyński, Korn”. Krakowski dom handlowy był pierwszą realizacją Spójni, a sami architekci należeli do grona akcjonariuszy „Bazaru Polskiego”.

Budynek posiada nowoczesną żelbetową konstrukcję, którą wypełniono cegłą. Jego plan ze względu na narożnikowe usytuowanie ma plan trapezu. Do środka prowadzą trzy szerokie wejścia. Dwa z nich umieszczono w bocznych elewacjach, od strony ul. Starowiślnej i Wielopole, trzecie, główne znajduje się w elewacji frontowej. Fasadę poprzedzono niewielkim placem, który uwypukla monumentalny charakter budynku. Jego pierwotna funkcja w znaczący sposób odbiła się na dyspozycji wnętrza. Zastosowano w niej nieco już przestarzały w latach 20. układ galeriowy. I, II i III piętro przeznaczono na cele handlowe, na IV piętrze urządzono biuro, a na V taras kawiarni, z której, jak pisano, rozpościerał się: „pyszny widok na miasto”.

Sercem budynku jest kilkukondygnacyjny dziedziniec nakryty świetlikiem. Jego głównym akcentem są reprezentacyjne, rozdzielone schody o konstrukcji żelbetowej, umieszczone naprzeciwko głównego wejścia. Po ich obu stronach znajdują się niezabudowane ciągi wind osobowych. Przestronny hol otaczają cztery kondygnacje pierwotnie otwartych galerii, gdzie umieszczono sklepy. Transparentność oraz funkcjonalizm – to cechy szczęśliwie zachowanego układu przestrzennego gmachu. Do dzisiaj jest to jedno z najbardziej efektownych i eleganckich wnętrz Krakowa z lastrykowymi posadzkami, drewnianą boazerię, stanowiskami kas, kryształowymi lustrami oraz mosiężnymi lampami. Forma gmachu miała budzić zaufanie i zachwyt klientów, w związku z czym położono nacisk na bogactwo materiałów wykończeniowych we wnętrzu oraz reprezentacyjny wyraz architektury zewnętrznej. Wypełnione obszernymi, trójpodziałowymi oknami elewacje budzą skojarzenia z modernizmem, ale ich monumentalna dyspozycja nadaje całości klasycyzujący charakter. Ich najważniejszym akcentem są toskańskie półkolumny przebiegające od parteru aż do III piętra. Ich przerysowany, beczkowaty obrys może budzić skojarzenia popularnym w tym czasie stylem dworkowym przełożonym do monumentalnej skali. Elewacje na wysokości II i III piętrze zaakcentowano wykuszami. Półkolumny i pilastry dźwigają belkowanie i attykę z ażurową balustrada z motywem zgeometryzowanych rozet. Od strony placu zaakcentowano ją po bokach masztami flagowymi. W fasadzie pojawiły się dwa frontony: trójkątny oraz najwyższy, o uskokowym wykroju oraz dekoracji w postaci inskrypcji A.D. MCMXXI.

Forma budynku kojarzyła się z okrętem, współcześni nazywali go nawet „Krążownikiem Wielopole”. W połowie lat 20. gmach odkupiła spółka wydawnicza i wtedy zaadaptowano go na nowe cele wedle projektu Jerzego Struszkiewicza. Do 1939 roku służył jako siedziba redakcji wielu popularnych tytułów np. „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Właśnie w tym czasie taras budynku stał się obowiązkowym punktem oficjalnych wizyt, m.in. polityków i ludzi kultury. Budowla była również jednym z pierwszych przykładów wykorzystania architektury jako nośnika wielkogabarytowej reklamy. Umieszczono na nim olbrzymi anons świetlny, a ówczesna prasa głosiła: „Cały Kraków czyta reklamę świetlną na frontonie Pałacu Prasy”.

Opracowanie:

Aneta Borowik

Szlak modernizmu

Zobacz inne obiekty na trasie

Wybrane trasy

Trasa

Aleje Trzech Wieszczów

Informacje:
Czytaj

Aleje Trzech Wieszczów to najważniejsza kreacja urbanistyczna i architektoniczna międzywojennego Krakowa. Trasa spaceru prowadzi wzdłuż Alei Adama Mickiewicza, najbardziej reprezentacyjnej części założenia, gdzie powstały monumentalne gmachy Akademii Górniczo-Hutniczej, Biblioteki Jagiellońskiej i Muzeum Narodowego.

Trasa

Nowa Huta

Informacje:
Czytaj

Nowa Huta to najważniejsza kreacja urbanistyczna powojennego Krakowa i kluczowe osiągnięcie polskiej architektury okresu socrealizmu. Spacer poświęcony najstarszej części Nowej Huty przybliża historię rozwoju dzielnicy oraz pokazuje różnorodność polskiej architektury tego okresu. Oprócz Placu Centralnego przedstawia historię modernistycznego Bloku Szwedzkiego oraz Arki Pana w Bieńczycach.

Trasa

Błonia / Miasteczko Studenckie

Informacje:
Czytaj

Błonia to serce zielonych terenów położonych po zachodniej stronie Krakowa. W okresie międzywojennym w ich sąsiedztwie zaczęto wznosić gmachy uniwersyteckie oraz rozwijać infrastrukturę sportową, której uzupełnieniem były modernistyczne wille. Trasa prowadzi przez najważniejsze budynki uniwersyteckiego Krakowa, m.in. budynek Instytutu Chemii UJ oraz Miasteczko Studenckie AGH.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy