Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Państwowy Bank Rolny

Legenda
Stare Miasto
Lata budowy:

1938–1951

Funkcja:

Urzędy

Adres:

ul. Dunajewskiego 8 / ul. Garbarska 2

Informacje o obiekcie

Państwowy Bank Rolny istniał od 1919 roku. W okresie II Rzeczpospolitej był jedną z trzech najważniejszych instytucji kredytowych w Polsce, a do jego głównych zadań należało finansowanie parcelacji, osadnictwa, regulacji i melioracji wsi. Miał charakter państwowy i dysponował potężnym kapitałem zakładowym. Budynek krakowskiego oddziału wzniesiono na trapezoidalnej działce wyznaczonej ulicami Dunajewskiego i Garbarską. Monumentalna budowla powstała w miejscu wyburzonego neogotyckiego Hotelu Krakowskiego. Projekt gmachu wykonał w 1938 roku Wacław Krzyżanowski, jednak nie zdążono ukończyć budowy przed wojną. 9 października 1948 roku w budynku rozpoczął urzędowanie Bank Rolny, ale prace wykończeniowe trwały jeszcze do 1951 roku.

Gmach łączy w sobie funkcję mieszkalną i biurową, z wydzieloną częścią bankową. Wzniesiono go w konstrukcji mieszanej – w dolnych partiach od poziomu suteren do pierwszego piętra króluje żelbet, powyżej przeważa lekki, żelazny szkielet. Założenie podzielono na dwie części: przednią, dwukondygnacyjną z pomieszczeniami bankowi oraz tylną w formie wieżowca z biurami w parterze oraz mieszkaniami na wyższych piętrach. Ciekawie ukształtowano fasadę części mieszkalnej, która wygina się łukowo, a jej centralna partia posiada na całej wysokości prześwit podzielony monumentalnymi, smukłymi filarami. Ta partia gmachu mieściła mieszkania o zróżnicowanym standardzie – od kawalerskich po pięciopokojowe ze służbówkami. W części bankowej wyróżnikiem jest wstęgowy układ okien bocznych elewacji. W obu partiach są widoczne odniesienia do tradycji klasycznej: wejście do banku ujęto w portyk z wielkim porządkiem filarów dźwigających niepełne belkowanie z trójdzielnym architrawem. Wrażenie klasycyzowania wzmacnia rytm filarów w prześwicie oraz wydatne gzymsy koronujące wieżowiec. Starannie wykończono elewacje budynku, które pierwotnie posiadały kwadratowe i prostokątne podziały; niestety, obecnie zachowały się tylko w partii mieszkalnej.

Wnętrza banku posiadają bardzo reprezentacyjny charakter. Przez szerokie schody wchodzi się do foyer, a następnie do obszernej sali bankowej nakrytej żelbetowo-szklanym stropem z kasetonami. Wzdłuż ściany, naprzeciwko wejścia umieszczono kolumnadę stanowiącą tło dla stanowisk operacyjnych, natomiast z drugiej strony znajdują się półkoliste schody wiodące na wyższe piętro. Zwracają uwagę chromowane balustrady w konwencji art déco. Sala operacyjna zachwyca jakością wielobarwnych materiałów okładzinowych. Budynek posiada rozczłonkowaną i ekspresyjną sylwetę, przypominając monumentalny transatlantyk, który zacumował w samym centrum Krakowa. Po niedawno wykonanym remoncie część budynku otrzymała ahistoryczną kolorystykę; zlikwidowano również prostokątne panele rozbijające monotonne płaszczyzny ścian. Budynek stanowi bardzo ciekawy przykład modernizmu końca lat 30., gdzie funkcjonalizm połączono z luksusowymi materiałami wykończeniowymi oraz monumentalnym, nowym klasycyzmem

Opracowanie:

Aneta Borowik

Wybrane trasy

Trasa

Stare Miasto

Informacje:
Czytaj

Krakowskie Stare Miasto rzadko kojarzone jest z modernizmem. Tymczasem po wielkim pożarze miasta w 1850 roku średniowieczny rdzeń Krakowa przeszedł radykalną wymianę zabudowy, którą kontynuowano w okresie międzywojennym. W centrum miasta wznoszono wówczas luksusowe kamienice, a w jego bezpośrednim sąsiedztwie wielkie budynki publiczne, siedziby banków i instytucji państwowych.

Trasa

Godła Kamienic

Informacje:
Czytaj

W okresie międzywojennym szybko rozbudowywany Kraków przywrócił i rozwinął tradycję umieszczania godeł nad wejściami do nowopowstałych kamienic. W ten sposób powstała bogata i rozsiana po całym mieście galeria płaskorzeźb, malowideł ściennych, rzeź figuralnych, które tworzyli najlepsi krakowscy artyści. Trasa przybliża wybrane przykłady tego wyjątkowego, krakowskiego fenomenu.

Trasa

Nowa Huta

Informacje:
Czytaj

Nowa Huta to najważniejsza kreacja urbanistyczna powojennego Krakowa i kluczowe osiągnięcie polskiej architektury okresu socrealizmu. Spacer poświęcony najstarszej części Nowej Huty przybliża historię rozwoju dzielnicy oraz pokazuje różnorodność polskiej architektury tego okresu. Oprócz Placu Centralnego przedstawia historię modernistycznego Bloku Szwedzkiego oraz Arki Pana w Bieńczycach.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy