Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Dom mieszkalny Funduszu Emerytalnego Pracowników KKO Powiatu Krakowskiego

Legenda
Stare Miasto
Architekt:

Fryderyk Tadanier

Współpraca:

Stefan Strojek

Lata budowy:

1932–1934

Adres:

pl. Szczepański 5

Informacje o obiekcie

Dom mieszkalny Funduszu Emerytalnego Pracowników Komunalnej Kasy Oszczędności to jedna z najbardziej kontrowersyjnych inwestycji budowlanych w międzywojennym Krakowie. Budynek zaprojektowany został przez duet architektów: Fryderyka Tadaniera i Stefana Strojka. Pierwsze projekty, zakładające budowę siedmiopiętrowego gmachu, zostały zatwierdzone przez Wydział Budowlany magistratu w 1932 roku. Mający powstać według nich budynek był jednak o 9 metrów wyższy niż zezwalały na to przepisy budowlane decydujące o kształcie nowej zabudowy Starego Miasta. Po kilku miesiącach od rozpoczęcia prac cofnięto zezwolenie na budowę dwóch najwyższych pięter. Spór inwestorów z magistratem, podsycany sprzeciwem opinii publicznej wobec budowania gmachu wyróżniającego się spośród zabytkowej tkanki miasta, spowodował wielokrotne zmiany planów. Po blisko roku inwestorowi oraz architektom udało się przekonać urzędników Wydziału Budowlanego i budynek powstał w wersji nieodbiegającej znacząco od pierwotnego zamysłu. Uroczyste poświęcenie gmachu, w którym wziął udział wiele krakowskich osobistości, miało miejsce w 1934 roku.
Parter budynku zajmować miały duże i eleganckie sklepy, a na piętrach przewidziano luksusowe mieszkania. Upór Komunalnej Kasy Oszczędności Powiatu Krakowskiego w sporze o wysokość umotywowany był głównie względami ekonomicznymi. Zakup działki budowlanej stanowił jedną czwartą kosztów całej inwestycji. W związku z tym chciano ulokować w budynków jak największą liczbę czynszowych mieszkań. Dom mieszkalny Funduszu Emerytalnego KKOPK miał także pełnić funkcję „reklamową”, uosabiać nowoczesność i prężność Kasy, będącej ówcześnie jedną z najważniejszych lokalnych instytucji finansowych. Dążono zatem do stworzenia gmachu okazałego i imponującego „piękną, nowoczesną architektoniką”. Nie bez znaczenia była także lokalizacja budynku – tuż przy Plantach, wokół których powstawała w owym czasie strefa biurowo-urzędowa. Niespełna rok wcześniej rozpoczęto tutaj budowę pierwszego krakowskiego „drapacza chmur” – gmachu Towarzystwa Ubezpieczeń „Feniks”. Niebotyki, bo tak wówczas nazywano budynki wysokościowe – dowód fascynacji architekturą amerykańską, zaczęły pojawiać się w Polsce (w skali oczywiście nieporównywalnie skromniejszej niż kuzyni zza oceanu) właśnie na przełomie lat 20. i 30., a na ich kosztowną budowę mało który inwestor mógł sobie pozwolić.

Budynek mieszkalny KKOPK wykonany został w najnowocześniejszej ze stosowanych ówcześnie w Polsce technologii – systemie ISTEG (tym samym, co słynny warszawski „Prudential”) i do dziś, mimo iż jego twórcy prognozowali szybkie zapełnienie się okolicy podobnymi gmachami, pozostał jedynym „drapaczem nieba” w obrębie Plant.

Nowoczesny charakter nadają mu m.in. nawarstwione pasy, niezwykle popularne np. w architekturze modernistycznego Wrocławia, a zaokrąglony narożnik dynamizuje bryłę i przydaje ekspresjonistycznego sznytu. O ile zewnętrzny wygląd gmachu nie nosi żadnych znamion późniejszych ingerencji, o tyle poważne zmiany wprowadzono w jego wnętrzu: wszystkie mieszkania przekształcono na biura. We wnętrzu zachowała się oryginalna winda. Duży taras znajdujący się na dachu nie jest udostępniany z powodu zamontowania na nim anten przekaźnikowych.

Opracowanie:

Kamila Twardowska

Szlak modernizmu

Zobacz inne obiekty na trasie

Wybrane trasy

Trasa

Błonia / Miasteczko Studenckie

Informacje:
Czytaj

Błonia to serce zielonych terenów położonych po zachodniej stronie Krakowa. W okresie międzywojennym w ich sąsiedztwie zaczęto wznosić gmachy uniwersyteckie oraz rozwijać infrastrukturę sportową, której uzupełnieniem były modernistyczne wille. Trasa prowadzi przez najważniejsze budynki uniwersyteckiego Krakowa, m.in. budynek Instytutu Chemii UJ oraz Miasteczko Studenckie AGH.

Trasa

Poza głównymi trasami

Informacje:
Czytaj

W XX wieku miał miejsce dynamiczny rozwój Krakowa, którego ślady pod postacią wyjątkowych dzieł architektury odnajdziemy na ternie całego miasta. Spacerując po często odległych dzielnicach możemy dotrzeć do wielu wybitnych budowli z okresu międzywojennego oraz z czasów przyspieszonej ekspansji miasta po 1945 roku.

Trasa

Wesoła i Grzegórzki

Informacje:
Czytaj

Spacer prowadzi przez dawne przemysłowe obszary miasta, które w okresie międzywojennym zaczęto przekształcać w największą dzielnicę willową Krakowa, a po II wojnie światowej w nowe centrum administracyjne i biurowe. Znajdziemy tam budynki emblematyczna niemal dla wszystkich etapów dwudziestowiecznego rozwoju Krakowa.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy