Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Dom Bankowy

Legenda
Półwsie Zwierzynieckie
Architekt:

Tadeusz Gawłowski

Lata budowy:

1957–1960

Adres:

ul. Fałata 2

Informacje o obiekcie

Dom Bankowy to plomba w formie pięciokondygnacyjnego budynku zamykającego od północy kwartał zabudowy pomiędzy ulicami Fałata, Filarecką i Kraszewskiego. Wzniesiony niedługo po „odwilży” 1956 roku stanowił estetyczne zaprzeczenie pobliskiego socrealistycznego budynku Miastoprojektu i zaskakiwał awangardowym charakterem także na tle sąsiednich międzywojennych kamienic. Popularna nazwa budynku to potoczne pochodzi od faktu, iż [owstał on dla potrzeb pracowników Narodowego Banku Polskiego i zrealizowany został w tzw. systemie przyzakładowym – nie jako kolejny obiekt jednej z wielkich spółdzielni – ale jako jednorazowa, a przez to wyjątkowa kompozycja. Autorem projektu był rozpoczynający dopiero swoją karierę architektoniczną Józef Tadeusz Gawłowski, późniejszy wykładowca i profesor Politechniki Krakowskiej i Politechniki Gliwickiej oraz autor ekspresyjnych brył kościołów w Rudach Rysich i Zakopanem-Olczy.

Przygotowując projekt dla NBP Gawłowski stanął przed zadaniem wkomponowania w niedużą działkę w kształcie litery „L” stosunkowo obszernej kubatury (12 000 m3) przeznaczonej dla celów mieszkaniowych. Układ funkcjonalny budynku skupiony został wokół trzech klatek schodowych prowadzących do kolejnych mieszkań. Część parteru od ulicy Filareckiej została przeznaczona na usługi. Budynek ma wyraźnie horyzontalny charakter, który uzyskano dzięki podziałowi na trzy wyraźnie oddzielone części. Ponad nieznacznie cofniętym i wizualnie odseparowanym wysokim parterem znajdują się trzy kondygnacje mieszkaniowe. W ich podłużnej południowej elewacji oraz w elewacjach bocznych architekt umieścił rzędy loggi. Najwyższa kondygnacja została cofnięta, a umieszczone tam mniejsze mieszkania otwierają się jedynie od południa. Budynek wyróżnia bardzo mocny rysunek uzyskany przez gęste boniowanie części parteru oraz poprzez nałożenie na północną elewację dekoracyjnej ramy. Charakter abstrakcyjnej kompozycji wzmacnia nieregularny układ okien oraz biało szara kolorystyka, w której dominują poziome pasy. Prezentujący ten budynek na łamach „Architektury” (1963, nr. 6, s. 192) Władysław Bryzek nazwał te zabiegi „mondrianowskimi”.

W 1960 roku w chwili powstania dom Bankowy stanowił pierwszy od czasów wojny tak silny akcent modernistyczny w pobliżu krakowskich Błoń. Do naszych czasów przetrwał właściwie niezmieniony.

Opracowanie:

Michał Wiśniewski

Szlak modernizmu

Zobacz inne obiekty na trasie

Półwsie Zwierzynieckie

Kino Kijów

Półwsie Zwierzynieckie

Biurowiec Biprocemwap

Półwsie Zwierzynieckie

Miastoprojekt

Półwsie Zwierzynieckie

Dom Handlowy Jubilat

Wybrane trasy

Trasa

Aleje Trzech Wieszczów

Informacje:
Czytaj

Aleje Trzech Wieszczów to najważniejsza kreacja urbanistyczna i architektoniczna międzywojennego Krakowa. Trasa spaceru prowadzi wzdłuż Alei Adama Mickiewicza, najbardziej reprezentacyjnej części założenia, gdzie powstały monumentalne gmachy Akademii Górniczo-Hutniczej, Biblioteki Jagiellońskiej i Muzeum Narodowego.

Trasa

Nowa Huta

Informacje:
Czytaj

Nowa Huta to najważniejsza kreacja urbanistyczna powojennego Krakowa i kluczowe osiągnięcie polskiej architektury okresu socrealizmu. Spacer poświęcony najstarszej części Nowej Huty przybliża historię rozwoju dzielnicy oraz pokazuje różnorodność polskiej architektury tego okresu. Oprócz Placu Centralnego przedstawia historię modernistycznego Bloku Szwedzkiego oraz Arki Pana w Bieńczycach.

Trasa

Wesoła i Grzegórzki

Informacje:
Czytaj

Spacer prowadzi przez dawne przemysłowe obszary miasta, które w okresie międzywojennym zaczęto przekształcać w największą dzielnicę willową Krakowa, a po II wojnie światowej w nowe centrum administracyjne i biurowe. Znajdziemy tam budynki emblematyczna niemal dla wszystkich etapów dwudziestowiecznego rozwoju Krakowa.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy