Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Dom Bankowy

Legenda
Półwsie Zwierzynieckie
Architekt:

Tadeusz Gawłowski

Lata budowy:

1957–1960

Adres:

ul. Fałata 2

Informacje o obiekcie

Dom Bankowy to plomba w formie pięciokondygnacyjnego budynku zamykającego od północy kwartał zabudowy pomiędzy ulicami Fałata, Filarecką i Kraszewskiego. Wzniesiony niedługo po „odwilży” 1956 roku stanowił estetyczne zaprzeczenie pobliskiego socrealistycznego budynku Miastoprojektu i zaskakiwał awangardowym charakterem także na tle sąsiednich międzywojennych kamienic. Popularna nazwa budynku to potoczne pochodzi od faktu, iż [owstał on dla potrzeb pracowników Narodowego Banku Polskiego i zrealizowany został w tzw. systemie przyzakładowym – nie jako kolejny obiekt jednej z wielkich spółdzielni – ale jako jednorazowa, a przez to wyjątkowa kompozycja. Autorem projektu był rozpoczynający dopiero swoją karierę architektoniczną Józef Tadeusz Gawłowski, późniejszy wykładowca i profesor Politechniki Krakowskiej i Politechniki Gliwickiej oraz autor ekspresyjnych brył kościołów w Rudach Rysich i Zakopanem-Olczy.

Przygotowując projekt dla NBP Gawłowski stanął przed zadaniem wkomponowania w niedużą działkę w kształcie litery „L” stosunkowo obszernej kubatury (12 000 m3) przeznaczonej dla celów mieszkaniowych. Układ funkcjonalny budynku skupiony został wokół trzech klatek schodowych prowadzących do kolejnych mieszkań. Część parteru od ulicy Filareckiej została przeznaczona na usługi. Budynek ma wyraźnie horyzontalny charakter, który uzyskano dzięki podziałowi na trzy wyraźnie oddzielone części. Ponad nieznacznie cofniętym i wizualnie odseparowanym wysokim parterem znajdują się trzy kondygnacje mieszkaniowe. W ich podłużnej południowej elewacji oraz w elewacjach bocznych architekt umieścił rzędy loggi. Najwyższa kondygnacja została cofnięta, a umieszczone tam mniejsze mieszkania otwierają się jedynie od południa. Budynek wyróżnia bardzo mocny rysunek uzyskany przez gęste boniowanie części parteru oraz poprzez nałożenie na północną elewację dekoracyjnej ramy. Charakter abstrakcyjnej kompozycji wzmacnia nieregularny układ okien oraz biało szara kolorystyka, w której dominują poziome pasy. Prezentujący ten budynek na łamach „Architektury” (1963, nr. 6, s. 192) Władysław Bryzek nazwał te zabiegi „mondrianowskimi”.

W 1960 roku w chwili powstania dom Bankowy stanowił pierwszy od czasów wojny tak silny akcent modernistyczny w pobliżu krakowskich Błoń. Do naszych czasów przetrwał właściwie niezmieniony.

Opracowanie:

Michał Wiśniewski

Szlak modernizmu

Zobacz inne obiekty na trasie

Półwsie Zwierzynieckie

Dom Handlowy Jubilat

Półwsie Zwierzynieckie

Miastoprojekt

Półwsie Zwierzynieckie

Dom Stu Balkonów

Wybrane trasy

Trasa

Krowodrza

Informacje:
Czytaj

W okresie międzywojennym dawną podkrakowską wieś Krowodrza wypełniły luksusowe kamienice i wille. Osią nowego założenia była Aleja Juliusza Słowackiego, a sercem ozdobiony monumentalnymi nowoczesnymi budynkami Plac Inwalidów. Spacer pokazuje najciekawsze przykłady budownictwa mieszkaniowego tego okresu.

Trasa

Stare Miasto

Informacje:
Czytaj

Krakowskie Stare Miasto rzadko kojarzone jest z modernizmem. Tymczasem po wielkim pożarze miasta w 1850 roku średniowieczny rdzeń Krakowa przeszedł radykalną wymianę zabudowy, którą kontynuowano w okresie międzywojennym. W centrum miasta wznoszono wówczas luksusowe kamienice, a w jego bezpośrednim sąsiedztwie wielkie budynki publiczne, siedziby banków i instytucji państwowych.

Trasa

Błonia / Miasteczko Studenckie

Informacje:
Czytaj

Błonia to serce zielonych terenów położonych po zachodniej stronie Krakowa. W okresie międzywojennym w ich sąsiedztwie zaczęto wznosić gmachy uniwersyteckie oraz rozwijać infrastrukturę sportową, której uzupełnieniem były modernistyczne wille. Trasa prowadzi przez najważniejsze budynki uniwersyteckiego Krakowa, m.in. budynek Instytutu Chemii UJ oraz Miasteczko Studenckie AGH.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy