Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Dom Akademicki im. Prezydenta Ignacego Mościckiego

(obecnie Dom Akademicki „Żaczek”)

Legenda
Aleje Trzech Wieszczów
Współpraca:

Stefan Piwowarczyk

Lata budowy:

1924–1936

Funkcja:

Uczelnie

Adres:

al. 3 Maja 5

bez barier architektonicznych

Informacje o obiekcie

II Dom Akademicki im. Prezydenta Ignacego Mościckiego w Krakowie, czyli dzisiejszy „Żaczek”, do 1968 roku był wyłącznie męskim akademikiem. Powstał w trzech etapach, pokazujących przemiany polskiej architektury w czasach II Rzeczpospolitej. Ogólny układ założenia został zaprojektowany w 1924 roku przez Wacława Krzyżanowskiego, jednak w następnej dekadzie Stefan Piwowarczyk dokonał w nim pewnych zmian. Jest to czteroskrzydłowy budynek z wewnętrznym dziedzińcem. Najstarsze, wschodnie skrzydło zrealizowano w latach 1925–1926 według projektu Wacława Krzyżanowskiego. Posiada cztery piętra i rzut wydłużonego prostokąta. Pierwotnie jego elewacje nosiły wyraźne cechy klasycyzmu – wydzielono cokół, a ściany podzielono wielkim porządkiem lizen. Między nimi umieszczono uskokowe wnęki ujmujące okna wszystkich kondygnacji, a kompozycję zamknięto gzymsem z wysoką attyką. Pola międzyokienne pokryto bogatą dekoracją, o stylizowanych motywach roślinnych.
W 1929 roku Krzyżanowski zaprojektował nowe skrzydło południowe, z wejściem od al. 3 Maja, realizowane do 1931 roku. Jego elewacje otrzymały podobne, jednak nieco uproszczone formy. W parterze wykonano trójosiowe przejście na dziedziniec, a fasadę na wysokości pierwszego piętra ozdobiono szerokim fryzem. W dekoracji pojawiły się zgeometryzowane formy charakterystyczne dla tzw. szkoły krakowskiej. W nowym skrzydle oprócz pokojów, z myślą o wolnym czasie studentów zaprojektowano salę klubową, bilardową oraz czytelnię. W latach 1931–1936 zrealizowano skrzydła północne i zachodnie z narożną częścią mieszczącą dzisiejszy Klub Studencki Rotunda. Autorem planów był Stefan Piwowarczyk (późniejszy architekt Uniwersytetu Jagiellońskiego), który jednak nawiązał do pierwotnej koncepcji Krzyżanowskiego z 1924 roku. Piwowarczyk zaprojektował nowe partie gmachu w innej konwencji stylowej – zamiast monumentalnego neoklasycyzmu zastosował modernistyczne formy z dalekimi echami klasycyzmu i tak zwanej szkoły krakowskiej. W nowym projekcie ograniczono dekorację, która pojawiła się jedynie w partii okien najwyższej kondygnacji. Zrezygnowano z boniowanego cokołu pokrywając go żłobkowaniem dekorującym również ściany na parterze. Architektowi marzyło się przekształcenie wszystkich istniejących elewacji w tej konwencji. Budowlę wzniesiono w nowoczesnej, żelbetowej konstrukcji.

Narożna część (obecny Klub Studencki Rotunda) pierwotnie mieściła na parterze okrągły westybul, przez który wchodziło się do foyer z reprezentacyjnymi schodami wiodącymi na piętro, do dwukondygnacyjnej sali balowej. W zachodnim skrzydle oprócz pokoi mieszkalnych znalazła się jadalnia (obecnie stołówka) z charakterystycznymi żelbetowymi słupami dzielącymi ją na trzy „nawy”. Obecnie w budynku trudno się doszukać śladów modernizmu. Szczególnie razi agresywny przedsionek głównego wejścia i namalowane w ahistorycznej kolorystyce kwadratowe podziały fasady. Warto wejść do wnętrza, aby zobaczyć metalowe balustrady klatek schodowych oraz oryginalne lastriko. W skrzydle wschodnim, przy wejściu na klatkę schodową, zachowała się posadzka z datą „1926” przypominającą o roku powstania tej części gmachu.

Opracowanie:

Aneta Borowik

Szlak modernizmu

Zobacz inne obiekty na trasie

Aleje Trzech Wieszczów

Biblioteka Jagiellońska

Aleje Trzech Wieszczów

Wyższa Szkoła Rolnicza

Aleje Trzech Wieszczów

Miejski Dom Wycieczkowy

Wybrane trasy

Trasa

Godła Kamienic

Informacje:
Czytaj

W okresie międzywojennym szybko rozbudowywany Kraków przywrócił i rozwinął tradycję umieszczania godeł nad wejściami do nowopowstałych kamienic. W ten sposób powstała bogata i rozsiana po całym mieście galeria płaskorzeźb, malowideł ściennych, rzeź figuralnych, które tworzyli najlepsi krakowscy artyści. Trasa przybliża wybrane przykłady tego wyjątkowego, krakowskiego fenomenu.

Trasa

Wesoła i Grzegórzki

Informacje:
Czytaj

Spacer prowadzi przez dawne przemysłowe obszary miasta, które w okresie międzywojennym zaczęto przekształcać w największą dzielnicę willową Krakowa, a po II wojnie światowej w nowe centrum administracyjne i biurowe. Znajdziemy tam budynki emblematyczna niemal dla wszystkich etapów dwudziestowiecznego rozwoju Krakowa.

Trasa

Krowodrza

Informacje:
Czytaj

W okresie międzywojennym dawną podkrakowską wieś Krowodrza wypełniły luksusowe kamienice i wille. Osią nowego założenia była Aleja Juliusza Słowackiego, a sercem ozdobiony monumentalnymi nowoczesnymi budynkami Plac Inwalidów. Spacer pokazuje najciekawsze przykłady budownictwa mieszkaniowego tego okresu.

Organizator
Inicjatorzy
Wsparcie
Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa
Partnerzy