Willa Kazimierza Kostaneckiego

  • 1
  • 2
  • 3
Willa należy do tzw. profesorskiej kolonii willowej wzniesionej w okolicy dawnego placu Kazimierza Wielkiego (obecnie plac Axentowicza). Rozbudowa tej części miasta była wynikiem koncepcji urbanistycznej zdefiniowanej podczas konkursu na plan regulacji „Wielkiego Krakowa” w latach 1909–1910. Jeszcze przed I wojną światową rozpoczęto w tym rejonie budowę pierwszych willi profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wytyczono kilka ulic o szerokości od 28 do 30 m, resztę terenu podzielono na nieduże działki o wymiarach około 600 m2. Centrum kolonii stanowił plac z kościołem. Pierwotnie planowano realizację niewielkich domów, jednak bogatsi inwestorzy zaczęli wykupywać po dwie lub trzy działki wznosząc na nich bardziej okazałe wille. Na ogół nie wystarczało miejsca na proporcjonalnie duże ogrody, co wypaczyło ideę stworzenia harmonijnej kolonii o charakterze osady-ogrodu. Od początku dopuszczono indywidualizację projektów domów, w związku z tym zabudowę cechuje różnorodność. Wynika ona również z długiego okresu realizacji założenia oraz wielości ówczesnych tendencji architektonicznych. Najwięcej domów kolonii wzniesiono w różnych odcieniach zmodernizowanego klasycyzmu, jednak pojawiają się również wille modernistyczne, a nawet funkcjonalistyczne. Wśród projektantów budowli można wymienić Jana Perosia, Tadeusza Stryjeńskiego oraz Wacława Krzyżanowskiego, który zaprojektował najwięcej budynków między innymi dom własny przy ulicy Sienkiewicza 25. Właściciel willi przy ul. Sienkiewicza 24, profesor Kazimierz Kostanecki był wybitnym naukowcem, absolwentem Uniwersytetu w Berlinie, od 1892 roku wykładowcą anatomii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pełnił również funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego, rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezesa Polskiej Akademii Umiejętności oraz wiceprezydenta Krakowa. Wybitne zasługi na polu nauki pozwalają go uznać za twórcę krakowskiej szkoły anatomicznej. Projekt domu profesora wykonał Tadeusz Stryjeński, który posiadał ugruntowaną pozycje dobrego architekta wśród sfer ziemiańsko-arystoktatycznych. Efekt ten został osiągnięty przez zwieńczenie bryły wysoką attyką oraz dodanie od strony ogrodu klasycznego portyku z wielkim porządkiem kolumn dźwigających trójkątny przyczółek. Rysunek attyki w elewacjach bocznych wzbogacono ażurową balustradą. Dom był duży i bardzo komfortowy – Kostaneccy przed II wojną światową zatrudniali aż cztery służące. Obecnie znajduje się w nim żłobek, w związku z czym część pomieszczeń zmieniła swój charakter, jednak zachował się reprezentacyjny hol z drewnianymi schodami oraz ozdobna stolarka drzwiowa. Nad willą unosił się duch sztuki bowiem cała rodzina Kostaneckich wykazywała zainteresowania artystyczne. Nestor rodu Kazimierz był koneserem i kolekcjonerem sztuki, jego żona Janina pasjonowała się fotografią, syn Jan, z zawodu ekonomista malował akwarele, drugi syn Michał był publicystą i architektem. Swoistym symbolem tych artystycznych zainteresowań jest majolikowe, polichromowane tondo z Matką Boską i małym Jezusem wmurowane w boczną elewację. Willę otacza ogrodzenie z 1939 roku zaprojektowane przez Józefa Wetzsteina.