Nasza strona wykorzystuje pliki cookies do zapisu ustawień i prowadzenia statystyk. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis. Zamknij okno
Zwiększ czytelność

Wille dla dyrektorów Komunalnej Kasy Oszczędności Stanisława Kochanowskiego i Kazimierza Jelonka

Info

ul. Domeyki 1 i 2, Krowodrza

Domy i wille

1936 - 1938

Adolf Szyszko-Bohusz

budynek prywatny (brak dostępu)

Opis

W okresie międzywojennym największe inwestycje mieszkaniowe w Krakowie inicjowane były przez instytucje finansowe i przemysłowe. Najczęściej przybierały one kształt dużych kompleksów wielorodzinnych położonych w pobliżu centrum miast, jak na przykład dom pracowników PKO przy ul. Zyblikiewicza projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. W niektórych przypadkach inwestycje mieszkaniowe przybierały formę kompleksów domów jednorodzinnych. Do tej drugiej grupy w Krakowie zaliczyć można, m.in. zespół domów powstałych wzdłuż ulicy Domeyki (dawniej Pększyca-Grudzińskiego) dla Komunalnej Kasy Oszczędności Powiatu Krakowskiego. Osiedle powstało po zachodniej stronie miasta, na terenie dawnego toru wyścigów konnych, gdzie w okresie międzywojennym gmina Kraków intensywnie inwestowała w obiekty sportowe i przestrzeń rekreacyjną. Obszar nazywany Cichym Kącikiem został wyposażony w 1936 roku w linię tramwajową, której pętla stanowiła centralny punkt nowej inwestycji mieszkaniowej. Grupa kilkunastu domów wznoszona była od połowy lat 30. Budynki, które w sposób jednoznaczny nawiązywały do estetyki modernizmu zostały zaprojektowane przez dwóch architektów. Większość domów w obrębie osiedla opracował Wacław Nowakowski. Dwie największe wille stanowiące symboliczną bramę do zespołu zaprojektował nauczyciel Nowakowskiego z czasów studiów na Politechnice Lwowskiej, Adolf Szyszko-Bohusz.

Bliźniacze wille przy ulicy Domeyki 1 i 2 zostały zaprojektowane przez Adolfa Szyszko-Bohusza w 1936 roku i pierwotnie należały do dyrektorów KKO Stanisława Kochanowskiego (ul. Domeyki 1) oraz dr Kazimierza Jelonka (ul. Domeyki 2). Wille dyrektorskie to podpiwniczone, piętrowe budynki zamknięte dodatkowym, użytkowym poddaszem z dachem o niskim kącie nachylenia. Na parterze przewidziano duży salon z półkolistym ogrodem zimowym oraz wyjściem na obszerny taras od strony południowej, na I piętrze mieściły się sypialnie, w przyziemiu garaż. Architektura budynków jest utrzymana w duchu funkcjonalizmu. Prostopadłościenne bryły domów urozmaicono półkolistymi występami ogrodów zimowych w bocznych elewacjach, które otwierają się ku ulicy Domeyki oraz loggiami, które przylegają do elewacji ogrodowych. Wnętrza doświetlają obszerne przeszklenia, wśród których na szczególną uwagę zasługują okna narożne doświetlające częściowo parter, piętro oraz poddasze. Niektóre elementy kompozycji, m.in. półkoliste zaokrąglenia balkonów wiążą wille z modną w latach 30. stylistyką okrętową. Podczas budowy domów zastosowano konstrukcję żelbetową, która najlepiej uwidoczniła się w odważnym zadaszeniu głównego wejścia. Cokół oblicowano często wówczas stosowanym dzikim kamieniem. Budynki realizują funkcjonalistyczną ideę domu jako „maszyny do mieszkania” przy jednoczesnej dbałości o wysokie walory artystyczne i estetyczne formy zewnętrznej, wnętrz oraz otoczenia.

Trzeba zaznaczyć, że początkowo układ osiedla mógł wyglądać inaczej, w 1933 roku Przedsiębiorstwo dla Budowli Żelbetowych E. Uderski i Spółka zwróciło się do Adolfa Szyszko-Bohusza z prośbą o przygotowanie projektu dla osiedla domów obejmującego obszerną parcelę położoną po wschodniej stronie ul. Domeyki. Architekt przygotował dwa projekty parterowych domów, jeden tradycyjny, z wysokim dachem i niewielkimi otworami okiennymi oraz drugi modernistyczny z płaskim dachem i wielkim przeszkleniem frontowej elewacji. Projekt urbanistyczny zakładał wniesienie zespołu o rozproszonym układzie przestrzennym bez wprowadzania osi symetrii, która pojawiła się w ostatecznie realizowanym planie dla KKO.

Opracowanie: Aneta Borowik

Dodaj budynek do własnej trasy Dodaj budynek do własnej trasy

Mapa

Galeria

>> poprzedni obiekt na trasie << następny obiekt na trasie