Nasza strona wykorzystuje pliki cookies do zapisu ustawień i prowadzenia statystyk. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis. Zamknij okno
Zwiększ czytelność

Pocztowa Kasa Oszczędności

Info

ul. Wielopole 19, Stare Miasto

Urzędy

1922 - 1925

Adolf Szyszko-Bohusz

budynek dostępny dla niepełnosprawnych - rampa

Opis

Istniejącą od 1920 roku Pocztową Kasę Oszczędności nazywano w okresie II Rzeczpospolitej „wielkim ulem Narodu Polskiego”, i nie bez powodu, bo w 1929 roku jej obrót wynosił 24 miliardy złotych. Na krakowską siedzibę instytucji rozpisano w 1921 roku konkurs, w którym zwyciężyli Jan Zawiejski i Roman Stadnicki. Ich projekt nie zadowolił jednak inwestora i wykonanie planów budynku powierzono Adolfowi Szyszko-Bohuszowi. Do współpracy zaprosił on swoich studentów z wydziału architektury Akademii Sztuk Pięknych: Bogdana Tretera oraz Andrzeja Tichego. Monumentalny gmach wzniesiono w latach 1922–1925 na obszernej, trójkątnej działce między ulicą Wielopole a tak zwanymi Plantami Dietla. Budynek łączył funkcję bankowo-biurową oraz mieszkalną. Zrealizowano go w nowoczesnej konstrukcji żelbetowej. Gmach ma trzy skrzydła, tworzące w planie trójkąt, przy czym boczne połączono łącznikiem w połowie ich długości. Liczy pięć pięter. Narożnik od ulicy Wielopole zaokrąglono i umieszczono w nim główne wejście, nad którym znajdują się wysokie, prostokątne okna doświetlające salę operacyjną (nad środkowym przed II wojną światową znajdowało się godło Polski). Pozostałe naroża budynku zaakcentowano przypominającymi baszty ryzalitami, które udekorowano niezachowanymi dziś sterczynami, uwysmuklającymi gmach. Charakterystycznym elementem elewacji są monumentalne korynckie półkolumny podpierające mocno wysunięty gzyms, nad którym znalazła się attyka. Wnętrza cechuje reprezentacyjność, widoczna między innymi w zastosowaniu szlachetnych materiałów, np. marmuru kieleckiego. Przez główne wejście wchodzi się do okrągłego holu o sklepieniu wspartym na kanelowanych kolumnach i o wielobarwnej, kamiennej posadzce z gwiazdą pośrodku. Dalej znajduje się reprezentacyjna klatka schodowa z biegami rozdzielającymi się na półpiętrach. Posiada tralkową balustradę, a jej przestrzeń dekorują kolumny o kapitelach z motywem wolich oczu. Boczne klatki schodowe mają oryginalny, trójkątny kształt. Najbardziej efektownym wnętrzem jest rotunda na pierwszym piętrze mieszcząca salę operacji bankowych. Doświetlono ją pięcioma olbrzymimi oknami i nakryto kopułą z okulusem pośrodku. Podłogę udekorowano kamienną posadzką o romboidalnym, sieciowym układzie. Na ścianach zastosowano oszczędną dekorację w postaci kwiatowych girland. Wnętrze utrzymano w tonacji „muzealnej” – łącząc jasny kolor marmuru kieleckiego z brązem elementów dekoracyjnych. Atmosferę tej przestrzeni można porównać z panującą w rzymskim Panteonie, co – według profesora Jacka Purchli – należy interpretować w kategoriach sakralizacji przestrzeni banku jako świątyni pieniądza. Gmach PKO w Krakowie to jeden z najwybitniejszych przykładów nurtu akademickiego klasycyzmu lat 20. XX wieku. [autor/ka hasła: Aneta Borowik]

 

Opracowanie: Aneta Borowik

Dodaj budynek do własnej trasy Dodaj budynek do własnej trasy

Mapa

Galeria

>> poprzedni obiekt na trasie << następny obiekt na trasie