Nasza strona wykorzystuje pliki cookies do zapisu ustawień i prowadzenia statystyk. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis. Zamknij okno
Zwiększ czytelność

Dom Związku Artystów Plastyków im. Marszałka Józefa Piłsudskiego

Info

ul. Łobzowska 3, Stare Miasto

Pozostałe

1928 - 1939

Adolf Szyszko-Bohusz

budynek nieprzystosowany dla niepełnosprawnych

Opis

W 1911 roku powołano w Krakowie do życia Związek Polskich Artystów Plastyków. Jednym z pierwszych postulatów nowej organizacji było wzniesienie budynku stanowiącego miejsce spotkań lokalnych artystów. Brak środków stanowił jednak przez wiele lat barierę i uniemożliwiał powstanie siedziby. Realna szansa na realizację projektu pojawiła się dopiero w 1926 roku i związana była z aukcją dzieł sztuki, którą zorganizowano aby zebrać środki na budowę gmachu organizacji. Dwa lata później władze Krakowa przyznały Związkowi działkę pomiędzy ulicami Łobzowską i Asnyka co stanowiło realny początek długiej historii budowy. Warto zaznaczyć, że przeznaczona pod budowę działka była szczególna, przez jej środek biegło wówczas wciąż koryto Młynówki Królewskiej, które wymagało zasklepienia. Zadania stworzenia projektu nowego domu podjął się ówczesny prezes krakowskiego oddziału Związku, Adolf Szyszko-Bohusz. Trudno jest jednoznacznie stwierdzić kiedy powstał pierwszy projekt budynku, który nazwano Domem Związku Artystów Plastyków im. Marszałka Piłsudskiego. Być może jeszcze pod koniec lat 20. Bez wątpienia już w 1933 roku Adolf Szyszko-Bohusz przygotował pełna dokumentację domu, która zakładała zabudowanie całej parceli. Parterowy budynek miał być zbudowany z trzech segmentów: od ulicy Asnyka miała mieścić się część reprezentacyjna i biurowa budynku, od ulicy Łobzowskiej – „sala imprezowa” (do tańczenia), a pomiędzy nimi – przestronna sala wystawowa. Galeria miała zostać umieszczona nad linią Młynówki minimalizując zagrożenie zalania budynku. Projekt z 1933 roku zaskakiwał obszernymi elewację przeszkleniami, ponad którymi umieszczony miał być napis „kawiarnia plastyka”. Elewacja od ulicy Asnyka obejmowała dwie kondygnacje i miała wyraźnie osiowy charakter. W tej części planowano umieszczenie sali posiedzeń oraz części biurowej. Ostateczny, przeznaczony do realizacji projekt powstał rok później. Z powodu skromnego budżetu w latach 1934-1935 projekt był stopniowo redukowany do powstałego w pierwszej kolejności skrzydła od ulicy Łobzowskiej, w którym urządzono obszerną kawiarnię ze sceną oraz bufet i kuchnię. W nieregularnym wnętrzu na planie zbliżonym do trapezu został wprowadzony czytelny rytm dzięki porządkującym wnętrze czterem słupom kolumnowym. Pozostałą niezabudowaną część parceli prowizorycznie przeznaczono na ogród. W 1937 zatwierdzono, a następnie zrealizowano dodatkowe plany nadbudowy piętra, na którym miał się mieścić salon sprzedaży obrazów. Przewidywano też możliwość aranżacji pracowni malarskich. Elewacja pawilonu od ulicy Łobzowskiej (podobnie jak w niezrealizowanym skrzydle od ulicy Asnyka) otrzymała oszczędny, modernistyczny charakter. Artykulacja ścian została podporządkowana tylko ramie żelbetonowych podziałów międzyokiennych tworzących rodzaj abstrakcyjnej siatki. Na wysokości drugiej kondygnacji zastosowano ciągły pas okien. Jedynym elementem czysto dekoracyjnym jest efektowny – wykonany przy użyciu nowoczesnej, jednoelementowej typografii – napis: „dom plastyków”. Ostateczna realizacja stanowi jeden z najciekawszych przykładów modernistycznych aspiracji krakowskiego środowiska artystycznego.

Opracowanie: Rafał Ochęduszko

Dodaj budynek do własnej trasy Dodaj budynek do własnej trasy

Mapa

Galeria

>> poprzedni obiekt na trasie << następny obiekt na trasie