Gmach Seminarium Duchownego

  • 1
  • 2
  • 3
Gmach seminarium powstał w latach 1928–1930 według projektu Zygmunta Gawlika i Franciszka Mączyńskiego, za rektoratu księdza Karola Makowskiego. Gawlik, po sukcesie, jaki odniósł przy budowie katowickiej katedry, stał się popularnym architektem wśród sfer kościelnych. Projekt budynku zamówił ordynariusz diecezji częstochowskiej biskup Teodor Kubina, miłośnik zabytków Krakowa. Seminarium przy ul. Bernardyńskiej to przykład zmodernizowanego historyzmu, wyraźnie nawiązujący do architektury Krakowa XIV i XV wieku. Tradycjonalizm form może tłumaczyć bliskie sąsiedztwo zamku oraz katedry na Wawelu. Jest to budynek na rzucie wydłużonego prostokąta, do którego przylegają dwa nieco wyższe pawilony; lewy mieści kaplicę, prawy refektarz, salę wykładową oraz bibliotekę. Trzykondygnacyjną, 21-osiową fasadę urozmaicono szerokimi ryzalitami, ozdobnie potraktowanym portalem oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską. Posiada niemal symetryczny charakter, zaburzony trójbocznym wykuszem oraz wieżyczką na sygnaturkę w lewym ryzalicie. Elementy te sygnalizują obecność kaplicy. Fasada nie posiada pionowych podziałów artykulacyjnych. Cokół pokryto ozdobnym, diamentowym boniowaniem, zwieńczenie stanowi profilowany gzyms. Ponad skrajnymi ryzalitami znajdują się wysokie, udekorowane rzeźbą attyki. Biforialne okna nadają budowli nieco romański rys, podobny charakter posiada uskokowy półkolisty portal umieszczony na osi. Ascetyczność kompozycji przełamano kryształowymi formami wykusza oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską skoncentrowaną w górnych partiach ryzalitu środkowego, attykach oraz portalu. W ryzalicie środkowym umieszczono figury czterech ewangelistów wraz z ich symbolami. W attykach ryzalitów bocznych znalazły się stylizowane w duchu gotyckim płyciny ze scenami z życia Chrystusa i Marii. Dekoracje rzeźbiarską wykonał Xawery Dunikowski, najwybitniejszy rzeźbiarz polskiego międzywojnia wspólnie ze swymi uczennicami – Wandą Ślendzińską oraz Zofią Kuskówną. Program funkcjonalny budynku był bardzo bogaty. Na osi znajduje się okazały hol z klatką schodową. Reprezentacyjne pomieszczenia nakryto żelbetowymi sklepieniami o kasetonowych podziałach. Bardzo ciekawie prezentuje się kaplica z ażurowym sklepieniem nakrywającym prezbiterium. Dzięki kontrastom światła i cienia w jej wnętrzu uzyskano gotycką, niemal mistyczną atmosferę. Wiele z elementów wystroju elewacji oraz wnętrza łączy się z geometryczną stylizacją tak zwanej szkoły krakowskiej – polskiej odmiany art déco. Wnętrza znakomicie wyposażono, część z mebli wykonywała firma „Thonet-Mundus” – jedna z najsłynniejszych fabryk w przedwojennej Polsce.