Pałacyk Marii i Antoniego Lewalskich

  • 1
  • 2
  • 3
Projekt budynku powstał w 1923 roku w firmie „Beton” prowadzonej przez Ludwika Wojtyczkę i Stanisława Filipkiewicza. Przechowywany w zbiorach Archiwum Narodowego plan podpisał Izydor Goldberger (kierownik budowy), dlatego to on do niedawna był uważany za projektanta budynku. Wolnostojąca budowla ma charakter reprezentacyjnego pałacu. Posiada symetryczny rzut zbliżony do prostokąta, z ryzalitem na osi fasady oraz tarasem i zejściem do ogrodu w elewacji tylnej. Elewacje opina wielki porządek pilastrów, a wieńczy profilowany gzyms oraz tralkowa balustrada. Na osi fasady nad wejściem umieszczono filigranowy balkon oraz duże okno, ponad którym znajduje się trójkątny przyczółek. Tę partię zdobi dekoracyjny kartusz z inicjałami „M.L.” – Marii Lewalskiej. Bryłę nakrywa wysoki, łamany dach. Do dekoracji zastosowano wiele kojarzących się z barokiem ornamentów, między innymi roślinne girlandy oraz wazony. W bardzo podobny sposób ukształtowano elewację ogrodową, jednak w partii attyki znalazły się trzy trójkątne przyczółki. Pierwotnie w parterze ulokowano reprezentacyjne pomieszczenia: centralny hol z przejściem do salonu, jadalnię, pokój gospodarza, natomiast na pierwszym piętrze znajdowały się sypialnie. Na poddaszu ulokowano pokoje dla służby. W bogato urządzonych wnętrzach uwagę przykuwały reprezentacyjne schody rozdzielone na dwa biegi, kanelowane kolumny, dekoracyjne obudowy kominków oraz stolarka drzwiowa. Wiele z tych elementów przetrwało do dnia dzisiejszego. Pałacyk Lewalskich otacza ogród, który doskonale uzupełnia neobarokową architekturę. Znajduje się w nim garaż naśladujący architekturę pałacu. Na formę budynku w znacznym stopniu oddziałały estetyczne upodobania inwestorów. Jego właściciel inżynier Antoni Lewalski był dyrektorem Polskich Fabryk Maszyn i Wagonów L. Zieleniewskiego. Przez wiele lat pracował w Wiedniu, gdzie miał okazję zetknąć się z austriacką kulturą i sztuką. Poza tym pełnił funkcję honorowego konsula Austrii. Jego żona Maria z domu Wenzowsky była z pochodzenia Austriaczką. Oboje dla swojej siedziby wybrali bardzo tradycyjną, neobarokową formę nawiązującą do XVIII-wiecznej architektury austriackiej.