Kościół Matki Boskiej Zwycięskiej

  • 1
  • 2
  • 3
Jest to najnowocześniejszy kościół wzniesiony w Krakowie w okresie II Rzeczypospolitej. Projekt świątyni wykonał w 1936 roku Tadeusz Ruttié, architekt z Warszawy. Budowa świątyni miała miejsce w latach 1937–1939, chociaż większość wyposażenia pochodzi z okresu powojennego. Budowla powstała na Górze Borkowskiej, w dzielnicy fabrycznej, w bezpośrednim sąsiedztwie nieistniejącej Krakowskich Zakładów Sodowych „Solvay”. Przy budowie zastosowano żelbet, który oprócz podstawowej funkcji konstrukcyjnej jest ważnym elementem dekoracyjnym i estetycznym budynku. Bryła kościoła jest zbliżona do prostopadłościanu. Świątynia posiada trzy nawy, jednak boczne zredukowano do wąskich przejść. Prezbiterium jest szerokości nawy głównej i ma trójboczne zamknięcie. Nawy rozdzielono wąskimi filarami, wyższe partie ściany skonstruowano z ukośnie ustawionych płyt. Przestrzeń nakryto odcinkami kolebki. Wnętrze jest bardzo nowoczesne, jednak w środku panuje niemal mistyczny nastrój, uzyskany dzięki światłu przefiltrowanemu przez kolorowe witraże w oknach prezbiterium oraz nawy głównej. Okna otrzymały charakterystyczne podziały o kształcie kwadratów, wypełnionych naprzemiennie kołami i rombami. Podobne znalazły się w balustradzie chóru muzycznego. Witraże zaprojektował Wacław Taranczewski, a wyposażenie powstało pod kierunkiem Jana Budziłły. W głównym ołtarzu znajduje się przedwojenna rzeźba Matki Boskiej wykonana przez Konstantego Laszczkę. Według monografistki obiektu Heleny Postawki jednoprzestrzenność i wyeksponowanie ołtarza miała służyć konsolidacji wiernych oraz ich aktywnemu uczestnictwu w modlitwie, co łączyło się z popularnym w XX wieku ruchem odnowy liturgicznej. W świątyni zwraca uwagę rozwiązanie elewacji frontowej. Jej głównym akcentem jest olbrzymia rozeta z centralnym motywem krzyża. Z lewej strony fasady, nieco pod kątem, dostawiono strzelistą wieżę, przypominającą włoskie campanille. Posiada ażurowe zwieńczenie złożone z ośmiu ram układających się w kształt krzyża. Wieżę zamyka żelbetowy krzyż. Ultranowoczesne, jak na okres w którym powstały, formy świątyni miały przyciągać zlaicyzowanych robotników do religii, a wysoka wieża konkurować z kominami pobliskich fabryk. Kościół należy do nurtu międzywojennego konstruktywizmu, w którym twórcy nie obawiali się manifestować konstrukcji. Co więcej, stawała się ona również narzędziem do wykreowania nowej estetyki. Takie podejście oraz niektóre elementy kompozycji, na przykład rozeta w fasadzie zbliżają krakowski kościół do dzieł Augusta Perreta - najwybitniejszego francuskiego konstruktywisty, przede wszystkim do zaprojektowane przez niego świątyni w Le Raincy.