Gmach Kasy Chorych

  • 1
  • 2
  • 3
Gmach Kasy Chorych jest efektem konkursu z 1925 roku. Zwyciężył w nim nowoczesny projekt Adolfa Szyszko-Bohusza, jednak konserwatyzm inwestora spowodował skierowanie do realizacji innej, bardziej zachowawczego wersji Wacława Nowakowskiego. Monumentalny, czteropiętrowy gmach wzniesiono w latach 1926–1928, w nowoczesnej technologii żelbetowej. Jest to budynek o rzucie zbliżonym do litery „Y”, o skomplikowanym układzie przestrzennym, wynikającym z warunków konkursu. Inwestor chciał w nim połączyć dwie niezależne części: administracyjną i leczniczą, jednak do dyspozycji miał niedużą działkę. Pomieszczenia biurowe z salą posiedzeń umieszczono w budynku frontowym. W oficynach znalazła się część medyczna z obszernymi poczekalniami oraz westybulami. Przy westybulach zaprojektowano dwie jednakowe klatki schodowe. Teoretycznie jedna z nich obsługiwała pacjentów części medycznej, a druga petentów części urzędowej. Skomplikowany i afunkcjonalny układ budynku był jawnym anachronizmem w stosunku do założeń modernizmu, podobnie jak jego historyzująca forma zewnętrzna. Szeroka elewacja gmachu posiada wybitnie pałacowy charakter. Jest symetryczna, a nad drugim piętrem przebiega rozbudowane belkowanie . Ponad nim wznoszą się dodatkowe dwa piętra zwieńczone wydatnym gzymsem i tralkową balustradą. Dolną część elewacji podzielono pilastrami, a w skrajnych osiach znalazły się neobarokowe portale. Umieszczono w nich dwuskrzydłowe, metalowe bramy o romboidalnych podziałach charakterystycznych dla tak zwanej szkoły krakowskiej. Ze względu na funkcję administracyjną, główne ciągi komunikacyjne oraz westybule otrzymały reprezentacyjny charakter. Cechuje je wysoki poziom wykonania oraz doskonała jakość użytych materiałów. Niektóre z wnętrz nakryto dekoracyjnymi sufitami o stiukowych podziałach. Większość ścian oblicowano jasnobrązowymi ceramicznymi płytkami. Warto wrócić uwagę na metalową balustradę schodów oraz doskonale zachowaną stolarkę okienną i drzwiową. Co ciekawe do 1931 roku w budynku działał rzadko spotykany ręczny dźwig osobowy o nośności do 150 kg wykonany w miejscowym przedsiębiorstwie Braci Tokarzy. Gmach Kasy Chorych reprezentuje nurt historyzmu opartego o formy nowożytne. To obok Katolickiego Domu Ludowego, najdrastyczniejszy przykład konserwatyzmu niektórych kręgów inwestorów krakowskich.