Izba Skarbowa (obecnie Szpital im. J. Dietla)

  • 1
  • 2
  • 3
Budowę Izby Skarbowej planowały władze austriackie już w 1914 roku. Wtedy też Alfred Broniewski radca budowlany c.k. Namiestnictwa we Lwowie przygotował historyzujący projekt, którego nie wykorzystano z powodu wybuchu wojny. Obecny budynek powstał na działce wyznaczonej kwartałem ulic: Czystej, Skarbowej i Krupniczej. Izbę Skarbową wzniesiono w latach 1921–1925 według projektu Wacława Krzyżanowskiego. Monumentalny gmach szczelnie wypełnia dość płytką działkę o nieregularnym kształcie. Ponieważ przylegał do zabudowań Dolnego Młyna jego elewację frontową umieszczono od strony wąskiej i krótkiej ulicy Skarbowej. Budowla ma dwa wewnętrzne dziedzińce. W okresie międzywojennym standardem budynków biurowych było umieszczanie w nich mieszkań urzędniczych, szczególnie dla oficjalistów o najwyższej pozycji – gmach oprócz niewielkich pokoi biurowych, na pierwszym piętrze mieścił mieszkanie prezesa. Ze względu na charakter parceli budynek nie posiada jednej klatki schodowej. Jego centralnym punktem jest reprezentacyjny hol z dwiema symetrycznymi klatkami, od których rozchodzą się korytarze. Sufit holu podzielono na głębokie kasetony. Największy z nich zdobi duża rozeta z fantazyjnym motywem. Ciekawie ukształtowano schody – pierwsze stopnie mają miękki, półkolisty zarys, a ich geometryczna balustrada owija się wokół wielobocznego słupa na początku biegu. Do najbardziej reprezentacyjnych pomieszczeń należała sala posiedzeń (obecnie kaplica) znajdująca się na pierwszym piętrze, z sufitem ozdobionym siecią delikatnych, stiukowych podziałów. Trzypiętrowe elewacje mają bardzo klasycyzujący charakter. Wydzielono cokół, a nad parterem i drugim piętrem wprowadzono międzykondygnacyjne gzymsy. Całość zamyka masywne belkowanie. Najbardziej charakterystycznymi elementami elewacji są zaoblone narożniki podkreślone wgłębnymi jońskimi kolumnadami. Od ulicy Skarbowej znajduje się główne wejście umieszczone w monumentalnym jońskim portyku, pierwotnie zwieńczone godłem Polski z plastyczną girlandą autorstwa Franciszka Kalfasa. Ważnym elementem dekoracyjnym są diamentowe bonia, umieszczone pomiędzy oknami pierwszego i drugiego piętra oraz w ostatniej kondygnacji. Zastosowana formuła neoklasyczna gmachu Izby Skarbowej w Krakowie wyrażała siłę odrodzonego państwa oraz wpisywała się w dążenie do stworzenia stylu narodowego. W ówczesnej prasie napisano: „W zewnętrznej architekturze gmachu ujawnia się wyraźna dążność do nadania budynkowi cech monumentalnych, odpowiadających godności i powadze Państwa gmach ów wznoszącego”.