Domy oficerów i podoficerów

  • 1
  • 2
  • 3
Domy zrealizowano w ramach akcji budowlanej Funduszu Kwaterunku Wojskowego. Zorganizowano konkurs architektoniczny na ich projekt, w którym zwyciężyli Bohdan Lachert, Józef Szanajca i Włodzimierza Winkler. Jednak do realizacji przeznaczono bardziej zachowawczą pracę wykonaną przez warszawskich architektów Bolesława Handelsmana-Targowskiego i Jana Perkowskiego. Na założenie składa się sześć cztero- i pięciokondygnacyjnych budynków wzniesionych przy ulicach Śląskiej i Lubelskiej w latach 1928–1929. Podczas realizacji zespołu musiano uwzględnić istniejący dom oficerski przy ulicy Lubelskiej 22–24 z lat 1924–1925 (projekt Józefa Pokutyńskiego i inż. Michała Caputy). Z jego obu stron dobudowano dwa domy podoficerskie (bloki „C” i „D”), natomiast u zbiegu ulicy Śląskiej i Lubelskiej wzniesiono najbardziej reprezentacyjny budynek całego zespołu (blok „B”). Był to dom oficerski z placem przed fasadą. Po jego obu stronach znajdowały się dwa kolejne domy oficerskie (blok „A” oraz „C”) usytuowane wzdłuż ulic Śląskiej i Lubelskiej, połączone z budynkiem głównym za pomocą galerii. Pod galeriami znajdują się metalowe bramy prowadzące na wewnętrzny dziedziniec. Taki układ przypomina pałacowe założenia nowożytne entre cour et jardin (między dziedzińcem i ogrodem). Domknięciem kwartału przeznaczonego pod zabudowę wojskową były dwa bloki podoficerskie u zbiegu ulic Wrocławskiej i Śląskiej (blok „E”) oraz Wrocławskiej i Lubelskiej (blok „F”). Wewnętrzny plac pomiędzy budynkami posiadał charakter regularnego ogrodu z wytyczonymi alejkami. Najbardziej dekoracyjnie potraktowano czteropiętrową fasadę głównego domu oficerskiego (blok „B”). Jego wysoki parter jest boniowany, a pięć centralnych osi ujęto w formę przypominającą monumentalny, lizenowy portyk. Skrajne części są niższe o jedno piętro i zwieńczone tarasami. W centralnej osi znajduje się wysoka wnęka. Wejście umieszczono w uskokowym portalu z supraportą wypełnioną płaskorzeźbą, przedstawiającą uwspółcześnione panoplia, litery „F.K.W.” oraz datę „1929”. W zwieńczeniu na tle panopliów przedstawiono Hermesa, greckiego boga przynoszącego pokój. Jego symbolika znakomicie pasowała do budynków, które w czasie pokoju były domami żołnierzy. Nad przejściami na podwórze umieszczono dwie płaskorzeźby: z prawej strony rycerza, z lewej klęczącą dziewczynę ze snopkiem zboża. Rzeźby są monumentalne, cechuje je lekka geometryzacja i wpływ tzw. maniery na trójkątno. Domy oficerskie posiadały wysoki standard. Większość mieszkań w głównym domu oficerskim liczyła po pięć pokoi ze służbówkami. Pozostałe budynki założenia (bloki „A”, „C–F”) są do siebie podobne, jednak różnią się rozmiarami. Mają trzy piętra i posiadają podobną dyspozycję elewacji z boniowanym parterem oraz wysoką, gładką attyką. Ściany wyższych kondygnacji ozdabiają pilastry. Do wspomnianych domów wchodziło się od tyłu. Posiadały dwu lub trzypokojowe mieszkania, a w budynkach podoficerskich pojawiły się nawet jednopokojowe lokale o niższym standardzie. Bolesław Handelsman-Targowski opracował również projekty niektórych elementów wyposażenia, między innymi stolarki okiennej i drzwiowej. Prosto, ale elegancko wykończono klatki schodowe. Na uwagę zasługuje metalowa balustrada schodów głównego domu oficerskiego (bloku „B”) o zgeometryzowanych podziałach oraz dwubarwne lastriko sygnowane przy wejściu przez międzywojennego wytwórcę. Założenie należy do nurtu zmodernizowanego klasycyzmu lat dwudziestych z elementami stylizacji art déco.