Katolicki Dom Ludowy

  • 1
  • 2
  • 3
Jest to najbardziej okazały, choć zapóźniony przykład krakowskiej realizacji w duchu zmodernizowanego neobaroku. Głównym inicjatorem budowy był kardynał Adam Sapieha. W latach 1926–1928 Józef Pokutyński opracował projekt, jednak ze względu na chorobę architekta jego pomocnicy – Stanisław Filipkiewicz i Juliusz Kolarzewski przygotowali plany dodatkowe. Dom ludowy był typem budynku multifunkcyjnego, przeznaczonego do celów kulturalnych. Bardzo często, jako kostium dla domów ludowych wybierano różne odcienie tak zwanego stylu rodzimego. Odmiennie ukształtowano krakowski budynek. Uroczyste otwarcie gmachu miało miejsce 26 października 1930 roku. Dom ludowy został założony na rzucie zbliżonym do litery „L”. W parterze mieścił salę widowiskową z balkonem, poprzedzoną holem oraz szatnią. Salę nakryto żelbetowym, kasetonowym stropem, a jej ściany podzielono pilastrami. Na pierwszym i drugim piętrze znajdowały się dwie mniejsze sale, pierwotnie przeznaczone na odczyty oraz koncerty kameralne. Dwupiętrowy gmach otrzymał monumentalną, reprezentacyjną postać przywołującą na myśl późnobarokowe austriackie założenia pałacowe. Fasada w części środkowej wybrzusza się i jest zaznaczona attyką z ozdobnym kartuszem z napisem „A.D. 1930”. Monumentalne podziały elewacji to przebiegające na całej wysokości pilastry. Elementami zwiększającymi plastyczność są dekoracyjne portale na parterze oraz tralkowe balkony na pierwszym piętrze. Gmach nakryto wysokim, łamanym dachem z lukarnami. Na formę budynku oddziałała wiedeńska edukacja Józefa Pokutyńskiego oraz konserwatywny charakter instytucji.