Dom własny architekta Zygmunta Gawlika

  • 1
  • 2
  • 3
Dom wzniósł dla siebie i swojej rodziny Zygmunt Gawlik, architekt, malarz i rzeźbiarz. W latach dwudziestych prowadził spółkę z Franciszkiem Mączyńskim. Jej sukces pozwolił na zgromadzenie środków finansowych, które architekt przeznaczył na budowę własnego domu. Budynek posiada regularny, prostokątny plan. Pośrodku znajduje się sień przejazdowa o nieco neogotyckim charakterze. Nakrywa ją sklepienie krzyżowe, ściany pokrywa lastrikowa okładzina, a posadzka posiada szachownicowy wzór. Pierwotnie rodzina Gawlików zajęła pięciopokojowe komfortowe mieszkanie na pierwszym piętrze. Na drugim znalazły się dwa trzy i czteropokojowe lokale. Trzecie piętro mieściło pracownię architekta oświetloną ciekawym świetlikiem na suficie. W celu zwiększenia rentowności, od frontu umieszczono sklepy. W trzypiętrowej modernistycznej fasadzie pojawia się pewien rys romanizmu widoczny w biforialnym układzie okien drugiej kondygnacji oraz w półkoliście zamkniętym portalu. Obramiono go klińcami ze sztucznego kamienia. Ich pola wypełniają płaskorzeźby ekspresyjnie powyginanych smoków, autorstwa Karola Muszkieta, z którym Gawlik współpracował podczas budowy katedry i kurii w Katowicach. Bramę wypełnia misterna, kuta krata, w której wśród roślinnej wici pojawiają się rozety oraz głowy smoków. Oprócz omówionych płaskorzeźb innymi plastycznymi elementami są trójkątne wykusze w skrajnych osiach pierwszego piętra. Filarki rozdzielające ich okna ozdobiono płaskorzeźbioną dekoracją. W bocznych znajduje się wić akantu, w środkowych sceny figuralne o ciekawej, chociaż niejednoznacznej ikonografii. Pojawiają się między innymi: pędzący motocyklista, św. Jerzy oraz kobieta i mężczyzna z niemowlęciem. Być może sceny łączą się w jakiś sposób z rodziną Gawlików, o czym świadczy pasja architekta do motocykli. Fasadę pokryto szlachetnym tynkiem o piaskowej barwie z drobinkami połyskliwej miki. Na elewacji umieszczono kamienną tabliczkę z napisem: „Projektował i wykonał w 1929 r. architekt Zygmunt Gawlik”. Styl budowli to modernizm z wyraźnymi odniesieniami do tradycji romańskiej oraz elementami art déco.